Şah damarı olarak ta bilinen karotis  arter boynumuzun sağ ve sol tarafından seyrederek kafatası içine giren ve beyin dokusunu besleyen en önemli damardır. Beyin dokusunu besleyen diğer damarlar ense kısmımızdan kafatası içine giren sağ ve sol vertebral arterlerdir.

Karotis arterin en sık görülen daraltıcı, tıkayıcı hastalığı ateroskleroz yani damar sertliğidir .Karotis arterin darlıklarına (ateroskleroz=damar sertliği) bağlı, TIA ( geçici iskemik atak) olarak adlandırılan   kısa süreli görme kaybı, vücudunun bir tarafında geçici felç hali veya geçici olarak konuşma da bozulma gibi şikayetler görülebilir. Geçici iskemik atak 24 saatten kısa sürer. Bu şikayetlerin nedeni darlık olan bölgedeki damarı daraltan plaktan parçalar koparak beyindeki bir bölgenin dolaşımının bozmasıdır. Dolaşımı bozulması sonucu bu beyin bölgesinin geçici fonksiyon kaybı görülür   Bu tür şikayetler karotis arter darlığına bağlı olarak olası bir inme(felç)  halinin habercisidir. İnme  damarsal nedenlere bağlı olarak gelişen ve 24 saatten uzun süren beyin fonksiyonlarında kısmi bozukluk olarak tanımlanır. Bununla beraber her zaman inme öncesi  geçici iskemik atak olarak adlandırılan bu tür haberci şikayetler de olmayabilir.

Karotis arter darlığı için risk faktörleri nelerdir?

İleri yaş,
Sigara içimi,
Hiperkolesterolemi, Hipertansiyon
Diyabet (şeker hastalığı)
Hastada kalp ve bacak damar hastalığı bulunması
Ailede kalp ve damar hastalığı bulunması , riski arttıran faktörlerdendir.
Teşhis ve tanı yöntemleri nelerdir?
Boyun renkli doppler ultrasonografisi,
MR anjiografi
BT anjiografi
Klasik anjiografi
Tanı nasıl konur?
Tanı genellikle kalp gibi başka bir hastalık nedeniyle yapılan tarama esnasında konur.  Yukarda sayılan geçici atak şikayetleri olan hastaların şah damarı görüntülemesi yapılarak ta tanı konur. İnme(felç) geçiren hastalarda bu bulgular kalıcı olabilir. Bu hasta gurubunun bir kısmı kaybedilebilir, diğerleri ise bakıma muhtaç kalırlar. bu nedenle inme öncesi tanı konulan karotis arter hastaları mutlaka tedavi edilmelidir.
Karotis arterin diğer hastalıkları nelerdir?
karotis arterin diğer hastalıkları nadir görülürler. Başlıcaları;
Anevrizma
Karotid body tümörü
Karotis arter disseksiyonu
Karotis arterin kink(kıvrılması) yapması
Tedavi yöntemleri nelerdir?
Tedavide açık ameliyat (karotis endarterektomisi) ya da kapalı (endovasküler) yöntem uygun hastalarda uygulanabilir. Açık ameliyat lokal, spinal ya da genel anestezi ile yapılabilir. Darlığı oluşturan plak cerrahi olarak çıkarılır. Hastanın 2-3 gün hastanede yatması yeterlidir.
Karotis Endarterektomi:
Şah damarı içindeki darlık yapan plağın çıkartılması işlemidir.  Boyun bölgesine aşağıdaki resimde gösterilen şekilde 5-6cm kesi yapılarak gerçekleştirilir.